Këtë javë, nën udhëheqjen dhe mbikëqyrjen e PhD.C. Hana Qurdina, studentët e vitit të tretë të programit Gjuhë Angleze – Përkthim dhe Interpretim, në kuadër të lëndës Lexim dhe Interpretim, zhvilluan një diskutim dhe analizë mbi Teorinë e Ajsbergut (Iceberg Theory) të shkrimtarit amerikan Ernest Hemingway.
E njohur edhe si teoria e të lënit jashtë (Theory of Omission), kjo qasje letrare mbështetet në idenë se fuqia e një rrëfimi nuk qëndron domosdoshmërisht në atë që thuhet shprehimisht, por shpesh në atë që mbetet e pathënë. Hemingway argumentonte se, kur një shkrimtar e njeh thellësisht temën për të cilën shkruan, ai mund të lërë jashtë një pjesë të konsiderueshme të informacionit, duke i dhënë lexuesit mundësinë ta rindërtojë kuptimin përmes nëntekstit, dialogut, heshtjes dhe veprimeve të personazheve. Ashtu si një ajsberg, ku vetëm një pjesë e vogël është e dukshme mbi sipërfaqen e ujit, ndërsa pjesa më e madhe mbetet e fshehur, edhe në letërsinë e Hemingwayt kuptimi më i thellë shpesh gjendet përtej asaj që shprehet drejtpërdrejt.
Në këtë kontekst, studentët analizuan zbatimin e kësaj teknike në romanin "Për kë bie kambana" ("For Whom the Bell Tolls"), duke u përqendruar në mënyrën se si Hemingway, përmes një gjuhe të përmbajtur, dialogëve të thjeshtë dhe përshkrimeve të kursyera, arrin të ndërtojë një botë të ndërlikuar emocionesh, dilemash morale dhe konfliktesh njerëzore në sfondin e Luftës Civile Spanjolle. U shqyrtua se si frika, dashuria, humbja, sakrifica dhe pasiguria morale nuk artikulohen gjithmonë drejtpërdrejt, por bëhen të perceptueshme përmes heshtjeve, reagimeve dhe sjelljeve të personazheve. Kështu, ajo që nuk thuhet bëhet po aq domethënëse sa ajo që thuhet.
Për studentët e programit Gjuhë Angleze – Përkthim dhe Interpretim, njohja dhe përvetësimi i kësaj teknike ka një rëndësi të veçantë profesionale. Përkthimi dhe interpretimi nuk janë thjesht procese të transferimit të fjalëve nga një gjuhë në tjetrën, por kërkojnë kuptimin e kontekstit, synimit komunikues, nëntekstit dhe ngarkesës emocionale e kulturore të mesazhit. Përmes analizës së Teorisë së Ajsbergut, studentët zhvillojnë aftësinë për të lexuar përtej kuptimit të drejtpërdrejtë, për të identifikuar atë që nënkuptohet dhe për të ruajtur në gjuhën e synuar jo vetëm përmbajtjen, por edhe domethënien e nënkuptuar të tekstit origjinal.
Kjo qasje është veçanërisht e vlefshme edhe për formimin e interpretuesve të ardhshëm. Vëmendja ndaj heshtjeve, intonacionit, ritmit të të folurit dhe ndryshimeve në sjelljen komunikuese i ndihmon studentët të dallojnë nuancat emocionale dhe kulturore që nuk shprehen gjithmonë përmes fjalëve. Këto aftësi janë thelbësore për një interpretim profesional të saktë dhe të ndjeshëm ndaj kontekstit, si në interpretimin konsekutiv, ashtu edhe në atë simultan.
Një tjetër aspekt i rëndësishëm i kësaj teorie është ekonomia gjuhësore. Minimalizmi i Hemingwayt dëshmon se një mesazh nuk ka nevojë për shprehje të gjata apo përshkrime të tepërta për të përcjellë një domethënie të fuqishme. Përkundrazi, përzgjedhja e kujdesshme e fjalëve dhe ndërtimi i fjalive të përmbajtura mund të krijojnë një ndikim të thellë emocional dhe intelektual. Për përkthyesit dhe interpretuesit e rinj, kjo përbën një mësim të rëndësishëm: sfida nuk është të thuhet më shumë, por të përcillet me saktësi ajo që ka më shumë rëndësi.
Përmes kësaj veprimtarie akademike, studentët jo vetëm që u njohën me një nga konceptet më domethënëse të stilit letrar të Hemingwayt, por gjithashtu reflektuan mbi rëndësinë e interpretimit të kuptimit të nënkuptuar në komunikimin ndërgjuhësor dhe ndërkulturor. Të kuptosh një tekst nuk do të thotë vetëm të lexosh atë që është shkruar, por edhe të dallosh atë që autori ka zgjedhur të mos e thotë.